"ΟΥΔΕΙΣ ΑΓΕΩΜΕΤΡΗΤΟΣ ΕΙΣΙΤΟ"

Ιωάννης Βαρβάκης

Ο Ιωάννης Βαρβάκης γεννήθηκε στις 24 Ιουνίου του 1745 ή 1750  στα Ψαρά  από τον Ανδρέα Λεοντή και την Μάρω Μόρου. Το Βαρβάκης δεν είναι το πραγματικό επίθετο το οποίο ήταν Λεοντής, ήταν προσωνύμιο που απέκτησε από τους συντοπίτες του. Στα Ψαρα υπήρχαν πολλά πουλιά, ένα είδος γερακιού ο Ιεράξ ο οξύπτερος με μεγάλα αυστηρά μάτια. Οι συνομίλικοί του βλέποντας τον Βαρβάκη με τα μεγάλα και αυστηρά μάτια καθώς  την ορμητικότητα που τον χαρακτήριζε τον φώναζαν Βαρβάκι. Έτσι το κράτησε για επώνυμο και με αυτό έγραψε ιστορία στον χώρο της ναυτιλίας και αργότερα έγινε τίτλος ευγενείας στην τσαρική Ρωσία.

Πλοιοκτήτης, έμπορος και εθνικός ευεργέτης, σε ηλικία 8 ετών ο πατέρας του τον μύησε στα μυστικά της ναυτιλίας καθώς ήταν μεγάλος καραβοκύρης και σε ηλικία 10 ετών ήξερε να πυροβολεί με το τουφέκι και να χειρίζεται το κανόνι του καραβιού.  Στα 15 του ο πατέρας του, του έδωσε μερίδιο στο παρτσινβέλο και τρία χρόνια αργότερα ναυπήγησε το πρώτο του πλοίο. Σε ηλικία 25 ετών έλαβε μέρος στην ναυμαχία του Τσεσμε (5-7 Ιουλίου του 1770) όπου επέδειξε τις πολεμικές και οργανωτικές ικανότητες του. Συντάχθηκε με τα στρατεύματα της Αικατερίνης ΄Β ενάντια των Τούρκων, και ξόδεψε όλη του την περιούσία για να εξοπλίσει τα καράβια του. 'Ομως ο σουλτάνος υπέγραψε ειρήνη παραχωρώντας στην Ρωσία τις βόρειες ακτές της Μαύρης Θάλασσας και απόμεινε μαζί με άλλους Έλληνες να πολεμάει με τους Τούρκους το διάστημα 1770 με 1774.

Ο Βαρβάκης άφραγκος ζήτησε ακρόαση από την Αικατερίνη και το ραντεβού κλείστηκε στην Αγία Πετρούπολη με την μεσολάβηση του στρατάρχη Πότεμκιν. Η Αικατερίνη φάνηκε ιδιάιτερα γενναιοδωρη μαζί του και τον όρισε ανθυποπλοίαρχο του Ρωσικού στρατού, του έδωσε άδεια αλείας στην Κασπία και 1.000 ρούβλια αναγνωρίζοντας τις υπηρεσίες του προς τη Ρωσία.

Εν συνεχεία κίνησε προς το Αστραχάν και αγόρασε ένα αποστακτήριο για να φτιάχνει κρασί από τα σταφύλια της Στέπας. Εκείνη την περιόδο γνώρισε και τον Πιοτόρ Σεμιονοβιτς Σαποζνικοφ που τον έπεισε να ασχοληθέι με την αλιεία. Λίγα χρόνια αργότερα έιχε γίνει παμπλουτος από την αλιεία οξύρρυγχου, λευκού Σολωμού και λούτσου και κατάφερε να έχει στην δούλεψει του 3.000 άτομα. Έκει δοκίμασε και το χαβιάρι και ζήτησε άδεια από την Αικατερίνη να κάνει εξαγωγές. Μέχρι το 1788 ο Βαρβάκης θησαύρισε κάνοντας εξαγωγές από αυγοτάραχο στην Ελλάδα. Το 1812 πήγε στο Ταγκανρόντ και το 1815  εγκαταστάθηκε με την οικογένεια του στο Ταϊγάνι για να βρίσκεται κοντά στην Οδησσό γιατί ήταν ιδρυτικό μέλος και χρηματοδότης της φιλικής Εταιρείας. Μεγάλο μέρος από την περιουσία του, το έδωσε για κοινωφελής σκοπούς στην Ρωσίας όπως νοσοκομεία, γέφυρες και διώρυγες, την ανέγερση του δικαστηρίου του Σινασό και γι'αυτο παρασημοφορήθηκε από τον Τσάρο του.

Μεγάλη όμως ήταν και η συνεισφορά του στην ελληνική επανάσταση, βοήθησε τους Ψαριανούς στέλνοντας εφόδια και τρόφιμα. Μετά την καταστροφή των Ψαρών γύρισε στην Ελλάδα για να βοηθήσει τους πρόσφυγες με κάθε μέσο. Εκτός των άλλων προσέφερε στις Ελληνικές κοινότητες της Ρωσίας και εξόπλισε τους ομογενείς που πολεμούσαν με τον Υψηλάντη και εξαγόρασε πολλούς έλληνες αιχμαλώτους μέσω του Πατριαρχείου.

Ο Βαρβάκης πέθανε στην Ζάκυνθο στις 10 Ιανουαρίου του 1925 υπό άτυπη αγγλική αιχμαλωσία. Στην διαθήκη του άφησε 1.000.000 ρούβλια για την ίδρυση του Βαρβακείου Λυκείου, ενώ το μεγαλύτερο μέρος στο ελληνικό κράτος  για κοινωφελεις σκοπούς. Με δική του χρηματοδότηση χτίστηκε η Βαρβάκειος αγορά και κατέθεσε χρηματικό ποσό σε ρωσική τράπεζα για την Βαρβάκειο σχολή.

 

/