"ΟΥΔΕΙΣ ΑΓΕΩΜΕΤΡΗΤΟΣ ΕΙΣΙΤΟ"

Αισχύλος, 525 π.Χ - 456 π.Χ

Γεννήθηκε στην Ελευσίνα και πέθανε στην Γέλα της Σικελίας. Έκανε την εμφάνισή του περί το 500 π.Χ  όπου και κέρδισε πρώτη φορά σε θεατρικό διαγωνισμό. Έλαβε μέρος σε δώδεκα θεατρικούς αγώνες, έγραψε σρο σύνολο 90 έργα εκ των οποίων ακέραια σώζονται μόνο τα επτά και αναφέρονται στα τελευταία χρόνια της ζωής του. Καινοτομεί εισαγάγοντας το δεύτερο πρόσωπο στους διαλόγους με αποτέλεσμα η τραγωδία να γίνει πιο "θεατρική". Είναι διεκδηκητής της συνεχόμενης τραγικής τριλογίας εκφράζοντας έτσι καλύτερα τις συνθέσεις του. Δυστηχώς όμως δεν μπόρεσε να επικρατήσει ανάμεσα σε νεώτερους ποιητές καθώς συνάντησε την αντίδραση των νεώτερων τάσεων που τότε εκπροσωπούσε ο Σοφοκλής.

Η "Ορέστεια" είναι η μόνη τριλογία που σώζεται από τα αρχαία χρόνια. Με τον Αισχύλο κλείνει πρώτη και η πιο σημαντική φάση στην ιστορία του θεάτρου. Ο Αισχύλος πατώντας πάνω σε άγνωστα μονοπάτια έστησε τα βασικά μέρη του οικοδομήματος, ο Σοφοκλής συμπλήρωσε και ανέπτυξε όλες τις λειτουργικές του ικανότητες ενώ ο Ευριπίδης θα αξιοποιήσει τα μυστικά του εσωτερικού κόσμου.

Σοφοκλής, 496-405 π.Χ

Υπηρέτησε την πολιτεία της Αθήνας αναλαμβάνοντας οικονομικά, πολιτικά και θρησκευτικά καθήκοντα, ήταν υπόδειγμα ολοκληρωμένου πολίτη, ενώ παράλληλα ασχολούταν με τα καλλιτεχνικά. Το 468 π.Χ ήρθε πρώτη φορά αντιμέτωπος σε αγώνα με τον Αισχύλο όπου και τον νίκησε. 

Από τα 120 δράματα που έγραψε μόνο τα 7 σώζονται ακέραια, ήρθε πρώτος σε αγώνες 20 φορές και μια τρίτος. Το αρχαιότερο σωζόμενο έργο του είναι οι "Τραχίνιες". Ο Σοφοκλής άλλαξε τον τρόπο που εκτελούταν οι τραγωδίες, έγιναν πιο ανθρώπινες και πιο θεατρικές.  Ο ποιητής τοποθετεί τον άνθρωπο στο κέντρο του τραγικού κόσμου θέτοντας έτσι τον προβληματισμό του. Βέβαια δεν περιγράφει την γύρω του πραγματικότητα. Στήνει τον απόλυτο πρωταγωνιστή-ήρωα-άνθρωπο όπως πρέπει να είναι στον χώρο των απόλυτων αξιών και μεγάλων συγκρούσεων. Αυτός ο δυναμισμός επηρεάζει την δομή των έργων του.

Τα επεισόδια βρίσκονται με αιτιολογική αλληλουχία, σε αντίθεση με τον Αισχύλο που παρατάσσονται. Τα χορικά, σημαντικά περιορισμένα σε έκταση, σημειώνουν καίριες τομές στη δράση. Τη μοναδική αυτή ισορροπία θα ταράξει με το έργο του ένας συγχρονός του, ο Ευριπίδης που θα δείξει τον άνθρωπο όπως είναι.


Ευριπίδης, 484/80-406 π.Χ

Γεννήθηκε στην Αθήνα και πέθανε στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας. Είχε μια από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές βιβλιοθήκες και ζούσε απομονωμένος. Ο ποιητής δίνει έμφαση στο διχασμό ανάμεσα στην καλλιτεχνική αναγκαιότητα και τη σοφιστική αμφισβήτηση, που εκδηλώνεται στην παράθεση αλληλοσυγκρουόμεων στοιχείων στα έργα του. Έγινε στόχος των κωμικών για τις τολμηρές καινοτομίες του οι οποίο τον έβλεπαν με τα μάτια του μέσου Αθηναίου πολίτη.

Την εμφάνιση του την έκανε με την τραγωδία "Πελιάδες", η περίοδος 455 π.χ μας είναι σχεδόν άγνωστη και το 438 π.Χ όταν δίδαξε την "Άλκηστη" το παλαιότερο από τα σωζόμενα έργα του. Την επόμενη δεκαετία διανύει την λεγόμενη "αυστηρή" περίοδο της δραματουργίας όπου εκτός από την "Άλκηστης" , η "Μήδεια" και ο "Ιππόλυτος". 

Ο "Ηρακλής μαινόμενος" είναι ίσως το πιο προβληαμτικό έργο του κατά την τρίτη περίοδο, η οποία χαρακτηρίζεται από ετερόκλητες αναζητήσεις και άνισα αποτελέσματα. Την ίδια περίοδο γράφτηκαν και τα έργα "Ιφιγενεια εν ταύροις", η "Ελένη" και οι "Φοίνισσες" . Από αυτά διασώζονται οι "Ιφιγενεια εν αυλίδι" και οι "Βάκχες". Με αυτά τα έργα ο Ευριπίδης ανοίγει δύο δρόμους για την τραγωδία.

Ο ενας, με τις ψυχογραφικές απόπειρες και τον εξανθρωπισμό των ηρώων, την έμφαση στο στοιχείο της πλοκής και τον υποτονισμό του χορού, προοιώνισε ένα νέο είδος οικείο με το μεταγενέστερο κοινωνικό ή ψυχολογικό δράμα. Ο άλλος με την επαναφορά των υπερβατικών δυνάμεων στον καθορισμό της ανθρώπινης μοίρας και τη δημιουργία τραγικών συγκρούσεων, με την αξιοποίηση του χορού και τη σφικτή διάρθωση της δομής, ανανέωσε τον τύπο κλασσικής ταγωδίας που μας έδωσε ο Σοφοκλής.

/