"ΟΥΔΕΙΣ ΑΓΕΩΜΕΤΡΗΤΟΣ ΕΙΣΙΤΟ"

Θέατρο Συρακουσών

Οι Συρακούσες πέραν της Αθήνας ήταν από τισ πρώτες πόλεις που είχαν θέατρο ήδη τον 5ο αι. π.Χ. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές έφεραν στο φώς δύο θέατρα . Το "μεγάλο θέατρο" που χρονολογείται την εποχή του τύρρανου Ιέρωνα Β΄ και σε απόσταση 100 μ. το "θέατρο με τα ευθύγραμμα εδώλια". Αρχαιότερο και μικρότερο είναι το δεύτερο που χρονολογείται τον 5ο με 6ο αι. π.Χ.

Το "θέατρο με τα ευθύγραμμα εδώλια" είναι λαξευτό στο φυσικό πέτρωμα με δεκαεπτά σειρές εδώλια που διαιρούνται σε τρείς κερκίδες και το σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Δημόδοκος. Πιθανολογείται ότι σε αυτό το θέατρο δίδαξε το 476 π.Χ ο Αισχύλος όπου έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και πέθανε εκεί τις τραγωδίες του.

Το "μεγάλο θέατρο " έχει κτιστεί κοντά στον ναό του Απόλλωνα Τεμενίτη και έχει θέα προς την θάλασσα . Είναι λαξευτό σε φυσικό ασβεστόλιθο, το κοίλο είναι σε σχήμα πετάλου με διάμετρο 138 μ.. Κάτω από την πρώτη σειρά υπάρχει αποχετευτικός αγωγός όπως και στην περιφέρεια της ορχήστρας διαμέτρου 16 μ. . Η αρχική του μορφή ήταν ξύλινα και στηριζόταν σε πασσάλους ενώ, η πρώτη λίθινη σκηνή χρονολογείται μεταξύ 2ου και 3ου αι. π.Χ και έχει μήκος 23 μ. και στην πρόσοψή του έχει δέκα κίονες. Το υπερυψωμένο λογείο υποβάσταζαν δέκα ξύλινοι κίονες του προσκυνίου.

Στην νότια πλευρά του θεάτρου κατάσκευάστηκε υπόγειο για τις ανάγκες του τεχνικού μέρους της παράστασης, ενώ βρέθηκε και μηχανισμός ανεβάσματος της αυλαίας. Τον 1ο με 2ο αι. π.Χ χρονολογείται το προσκήνιο με λίθινη πεσσοτοιχία και υπόγεια μεγάλου βάθους σήραγγα που οδηγούσε στο κέντρο της ορχήστρας.

Το θέατρο τον Συρακουσών είναι το μεγαλύτερο της Σικελίας χωρητικότητας 14.000 θεατών.


Θέατρο Σίδης


Χρονολογείται το τελαυταίο τέταρτο του 2ου αι. μ.Χ και πιθανόν να είχε αντικαταστήσει ένα αρχαίοτερο. Στην πόλη Παμφύλια, η λέξη σίδη σημαίνει ρόδι. Βρισκεται στο στο κεντρικό σημείο του οικισμού. Έχει σχήμα πετάλου και χωρίζεται με φαρδύ διάζωμα σε δύο τμήματα. Έχει χωρητικότητα 15.000 θεατών. Η προεδρία τοποθετούταν δίπλα από το διάζωμα και τα έδρανα της είχαν ερεισίνωτα και βραχίονες με μορφή δελφινιών. Στο κάτω μέρος από το κοίλο βρισκόταν η ορχήστρα με διάμετρο 14,75 μ. όπου περιμετρικά της υπήρχε αγωγός. Η σκηνή αποτελούταν από εννέα αίθουσες που επικοινωνούσαν με την αγορά όπου βρισκόταν στο πίσω μέρος του. Η πρόσοψή του είχε κιονοστοιχίες, ορθομαρμαρώσεις και κόγχες για την τοποθέτηση αγαλμάτων.


Θέατρο Ασπένδου


Στην ίδια περιοχή με το θέατρο Σίδης, στην νοτιοανατολική πλευρά του οικισμού, πιθανότατα έξω από τα τείχη. Ανήκει στα Ρωμαϊκά χρόνια την περίοδο του Μάρκου Αυρηλίου 161-180 μ.Χ. και κατασκευάστηκε από τον αρχιτέκτονα Ζήνωνα. Το θέατρο έχει είκοσι σειρές εδωλίων από ασβεστόλιθο και δέκα κερκίδες, ενώ το επιθέατρο έχει είκοσι σειρές και είκοσι μία κερκίδες, χωρητικότητας 15.000 θεατών. Η σκηνή είναι διαιρεμένη σε δύο επίπεδα και έχει πέντε θύρες διακοσμημένες με κίονες προς την πλευρά της ορχήστρας. Το θέατρο το κάλυπτε ξύλινη στέγη.


Θέατρο Μιλήτου


Χρονολογείται στα τέλη του 4ου αι. με αρχές 3ου αι. π.Χ. Η αρχική σκηνή είχε μήκος 15 μ. μέχρι να πάρει την τελική της μορφή στα 40 μ. . Η χωρητικότητα του θεάτρου ήταν 5.300 θεατές . Το 120 π.Χ η σκηνή είχε επτά δωμάτια σε κάθε όροφο και συνολικό ύψος 7,77 μ. από το ύψος της ορχήστρας. Το λογγείο ήταν φαρδύ σε σχήμα τραπεζίου και ήταν ο χώρος τον παραστάσεων. Κατά τα ρωμαϊκά χρόνια έγινε επέκταση στο κοίλο όπου είναι και η σημερινή του μορφή και η χωρητικότητα του θεάτρου έφτασε στους 15.000 θεατές. Την εποχή του Νέρωνα χτίστηκε πρόσοψη σε δύο επίπεδα με κιονοστοιχίες και αψίδα στο κέντρο, ενώ μεγάλωσαν το λογγείο.


Θέατρο Πριήνης


Χρονολογείται τον 3ο αι. π.Χ, έχει περίπου χωρητικότητα 5.000 θεατών και βρίσκεται στην νότια πλαγία της ακρόπολης στην νοτιοδυτική Καρία. Η ορχήστρα έχει σχήμα πετάλου, περικλειόταν από έδρανα που στη μέση είχαν ένα βωμό αφιερομένο στον Διόνυσο. Είχε πέντε προεδρίες και πέντε θρόνος με ερεισίνωτα και βραχίονες που προορίζοταν για τα σημαντικά πρόσωπα της εποχής προσφορά από τον Νύσιο. Στο πίσω μέρος των προεδριών υπήρχε πλακόστρωτος διάδρομος για την διοχέτευση των ομβρίων.

Η σκηνή ήταν διώροφη και μακρόστενη. Το προσκήνιο που σώζεται μέχρι τις μέρες μας σχεδόν ακέραιο, στην πρόσοψή του είχε κιονοστοιχία δώδεκα δωρικών ημικιόνων μήκους 21 μ. και εν συνεχεία ανοιγόταν τρείς θύρες εξόδου των υποκριτών. Η σκηνή είχε μήκος 18,41 μ. και πλάτος 5,82 μ. και τρείς αίθουσες σε κάθε όροφο.


Θέατρο Περγάμου


Χρονολογείται γύρο στον 3ο αι. π.Χ, έχει 80 σειρές από εδώλια και ύψος 36 μ. χωρητικότητας 10.000 θεατών. Η σκηνή ήταν ξύλινη και τοποθετούταν μόνο σε περίπτωση παραστάσεων.


Θέατρο Εφέσσου


Ένα από τα μεγαλύτερα θέατρα του αρχαίου κόσμου και το μεγαλύτερο της Μ. Ασίας χωρητικότητας 24.000 θεατών. Μόλις 600 μ. από το λιμάνι της πόλης χτισμένο στον εμπορικό δρόμο της Εφέσσου οδός Αρκαδιανή. Χρονολογείται το 200 π.Χ κατά την Ελληνιστική εποχη. Όμως, τον 1ο με 2ο αι. π.Χ προστέθηκε το τρίτο διάζωμα που διπλασίασε την χωρητικότητα του.

Το κοίλο βρίσκεται 30 μέτρα από την ορχήστρα και αποτελείται από 61 σειρές εδωλίων. Το σκηνικό οικοδόμημα ήταν μακρόστενο και διώροφο μήκους 41,70 μ. και πλάτους 19,71 μ. και στεγαζόταν με ξύλινη κεραμοσκεπή. Τον 3ο αι. μ.Χ. η ορχήστρα μετατράπηκε σε δεξαμενή για την διεξαγωγή ναυμαχιών.


Θέατρο Δίον


Παλαιότερη ονομασία Μαλαθριά, στον νομό Πιερίας. Κτισμένο στην νότια πλευρά της πόλης και εκτός των ορίων της με βορειοανατολικό προσανατολισμό. Η ορχήστρα είχε διάμετρο 26 μ. και περιμετρικά είχε αποχετευτικό αγωγό. Χρονολογείται το 221-179 π.Χ την εποχή του Φιλίππου Ε΄. Κατά την Ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο το χώμα της ορχήστρας ήταν πατημένο. Από ιστορικές πηγές την περίοδο 413-399 π.Χ στην πόλη γινόταν "σκηνικοί αγώνες" όπου συμμετείχε και ο Ευριπίδης.


Θέατρο Δήλου


Βρίσκεται στο νησί της Δήλου, ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά, πολιτιστικά και εμπορικά κέντρα του αρχαίου κόσμου καθώς το λιμάνι της ήταν προστατευμένο απο τις τρικυμίες. Το θέατρο οικοδομήθηκε σταδιακά από τον 3ο αι. π.Χ και είναι συνδυασμός του ελληνικού και του τοπικού ρυθμού. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου , η ορχήστρα είναι κυκλική με αποχετευτικό αγωγό στην περιφέρεια της και έχει 43 σειρές εδωλίωχωρητικότητας 5.500 θεατών. Η σκηνή ήταν ορθογώνια με μια θύρα στη δυτική πλευρά και τρείς στην ανατολική ενώ και στις τέσσερις πλευρές σχηματίζοταν κιονοστοιχίες. Στα ανατολικά βρισκόταν το προσκήνιο με δωρικούς ημικίονες ενώ στο υπόλοιπο μέρος του περιβαλλόταν από στοές. Οι μετόπες του κοσμούταν από κεφάλια ταύρων και τρίποδες.


Θέατρο Δωδώνης


Χτισμένο στους πρόποδες του βουνού Τόμαρος στην Ήπειρο. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον Πύρρο στις αρχές του 3ου αι. π.Χ και κατασκευάστηκε για να στεγάσει τις εκδηλώσεις των Ναΐων. Σου προκαλούν δέος οι γιγαντιαίες πυργοειδείς αντηρίδες στους πλευρικούς αναλημματικούς τοίχους, χωρητικότητας 17.000 θεατών.

Η ορχήστρα έχει περιφερειακό αποχετευτικό αγωγό, ενώ στο δυτικό μέρος της σκηνής υπάρχει ένα υπόγειο δωμάτιο που χρησίμευε για αποθήκη του σκηνικού εξοπλισμού. Το 219 π.Χ καταστράφηκε απο τους Αιτωλούς και προστέθηκε στη σκηνή λίθινο προσκήνιο με ιωνικούς ημικίονες που επικοινωνούν παραπλεύρως με δύο μικρά παρασκήνια. Την εποχή του Αυγούστου είχε μετατραπεί σε αρένα.


Θέατρο Δελφών


Άρχισε να οικοδομείται με πρόχειρες κατασκευές από τον 4ο αι. π.Χ αλλά την τελική του μορφή την πήρε τον 3ο αι. π.Χ. και είναι κατασκευασμένο πάνω σε παρνασσικό τιτανόλιθο. Ο βασιλίας της Περγάμου Ευμένης ΙΙ το χρηματοδότησε το 159 π.Χ και κατασκεύασαν πλίθινα καθίσματα και σκηνή. Έχει 35 σειρές εδωλίων χωρητικότητας 5.000 θεατών. Η ορχήστρα έχει σχήμα πετάλου διαμέτρου 28,5 μ. με αποχετευτικό αγωγό. Το προσκήνιο, ύψους 9 μ., στην πρόσοψή του είχε ζωοφόρο και έξι ανάγλυφες πλάκες με τους άθλους του Ηρακλή.

Στο θέατρο κάθε τέσσερα χρόνια γιορτάζοταν οι μουσικοί αγώνες από τα Πύθια που ξεκίνησαν το 600 π.Χ.

Θέατρο Επιδαύρου

Είναι ένα από τα καλύτερα αρχαία θέατρα με μονάδικό τρόπο ενταγμένο στο φυσικό χώρο εντυπωσιάζοντας με την ακουστική και τη συμμετρία του. Αρχιτέκτονας του θεάτρου θεωρείται ο Πολύκλειτος ο νεότερος, πηγή που προέρχεται από τον Παυσανία.

Οι επιστήμονες διχάζονται για τη χρονολογία κατασκευής του, την τοποθετούν από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ μέχρι λίγο μετά το 300 π.Χ. Η διάμετρος του είναι 117 μέτρα (μέγιστη) και έχει 55 σειρές εδωλίων χωρητικότητας 12.000 θεατών. Η ορχήστρα έχει σχήμα κανονικού κύκλου στη μέση της οποίας υπήρχε η θυμελή, ενώ στην περιφέρεια της παρουσιάζει μια ελαφρά ανύψωση με λίθινο σπειροειδές πλαίσιο. Στα άκρα προσκηνίου του υπάρχουν δύο κίονες σχηματίζοντας δύο μικρές πτέρυγες, τα παρασκήνια. Στα άκρα του εξωτερικού αναλημματικού τοίχου σύμφωνα με έρευνες των τελευταίων χρόνων σχηματίζονταν δύο πύργοι.

Σαν θέατρο είναι ογκώδες μη χάνοντας την αρμονία της κατασκευής του. Στις μέρες μας, διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση και κάθε χρόνο ανεβαίνουν σημαντικές παραστάσεις.

Θέατρο Διονύσου

Στα νότια της Ακρόπολης τοποθετείται ίσως ένα από τα σημαντικότερα θέατρα του κόσμου. Η κατασκευή του χρονολογείται στο τέλη του 6ου αι. π.Χ. ενώ υπάρχει και μια δεύτερη κατασκευαστική του περίοδος τον 5ο αι. π.Χ. και μια τρίτη περίπου το 340-330 π.Χ. Αν το επισκεφθείτε θα σας εντυπωσιάσουν οι προεδρίες, οι μαρμάρινοι θρόνοι τοποθετημένοι στην πρώτη σειρά του κοίλου που ήταν για τον Ιερέα του Διονύσου και για τους ανώτερους κρατικούς λειτουργούς.

Στην αρχή οι θέατες πρέπει να στέκοταν όρθιοι γύρω από την ορχήστρα και αργότερα να κατασκευάστηκαν ξύλινα εδώλια. Πέρασε αρκέτος χρόνος μέχρι το θέατρο να αποκτήσει κοίλη μορφή και αυτό το κατάφεραν σκάβοντας την πλαγιά της Ακρόπολης. Αρχικά η σκηνή ήταν ένα ξύλινα παράπηγμα στην παρυφή της ορχήστρας και τη χρησιμοποιούσαν σαν αποθήκη θεατρικού υλικού και αποδυτήρια. Σήμερα είναι φανερές οι ρωμαϊκές επεμβάσεις από την εποχή του Νέρωνα τον 1ο αι. μ.Χ.

Το Θέατρο ανακαινιζόταν μέχρι και τον 3ο αι. μ.Χ κυρίως το σκηνικό οικοδόμημα αλλά και την ορχήστρα. Αργότερα, η ορχήστρα μετατράπηκε σε αρένα για θηριομαχίες και μονομαχίες και τέλος σε δεξαμενή νερού για τις παραστάσεις μίμων.

χρονολογηκά μπορούμε να τοποθετήσουμε την αρχή της ρωμαϊκής περιόδου με ακρίβεια από αβαθηματική επιγραφή του 61 μ.Χ. Πιθανόν, τον 3ο αι. μ.Χ κατασκεύαστηκε κόντα στην πρόσοψη βήμα ύψους δύο μέτρων που το κοσμούσαν ανάγλυφα, επονομαζόμενο ως βήμα του Φαιδρού. Αργότερα, όταν η ορχήστρα γένισε με νερό για τις παραστάσεις των μίμων, έκοψαν από όλες τις μορφές τα κεφάλια τους καλύπτοντας όλο το βήμα με μαρμάρινη πλάκα και το επιχρίσαν με κονίασμα.

Αυτά ήταν και τα σημάδια του τέλους του. Το χρησιμοποιούν όλα και πιο σπάνια για δραματικούς αγώνες και γίνεται ακόμα και λατομείο δείχνοντας την παρακμή του.

Τον 19ο αι. μ.Χ. έρχεται στο φώς ξανά από ανασκαφές αφού για 1.500 χρόνια έμεινε στη σιωπή. Δυστηχώς το θέατρο του Διονύσου δεν απέκτησε την αίγλη του θεάτρου της Επιδαύρου, μην εκπλιρώνοντας πότε τον προορισμό του. Σήμερα, οι παραστάσεις πραγματοποιούνται στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού που χρονολογείται τον 2ο αι. μ.Χ.


Θέατρο Φιλίππων

Οι οικοδομική περίοδος του σχετίζεται άμεσα μετον Φίλιππο Β΄στα μέσα του 4ου αι. π.Χ. όπου σώζονται η ορχήστρα και τα αναλήμματα των παρόδων.

/